توسعه صنعت افتا بدون پیوند دانشگاه، صنعت و اشتراک‌گذاری تجربه ممکن نیست

حسین مومنی در نشست تخصصی «توسعه صنعت افتا؛ از مجوز تا اعتماد» با اشاره به فاصله موجود میان دانشگاه و صنعت در حوزه امنیت سایبری اظهار کرد: برای پر کردن این شکاف باید از تجربیات موفق کشورهای دیگر استفاده کنیم و نخستین گام نیز بازنگری در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌هاست.
وی افزود: دانشجویان رشته‌هایی مانند کامپیوتر، فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، برق و سایر رشته‌های مرتبط، در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا آموزش می‌بینند، اما سهم آموزش‌های تخصصی امنیت سایبری در برنامه‌های درسی همچنان محدود است. این موضوع نشان می‌دهد که امنیت سایبری در گذشته به اندازه امروز در اولویت برنامه‌ریزی‌های آموزشی قرار نداشته است.
مومنی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این زمینه گفت: خوشبختانه اکنون امنیت سایبری به یکی از اولویت‌ها تبدیل شده و کارگروه برنامه‌ریزی درسی حوزه امنیت سایبری در وزارت علوم تشکیل شده است تا سرفصل‌های آموزشی مرتبط مورد بازنگری قرار گیرد.

**ضرورت شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و اسپین‌آف‌های سایبری از دل دانشگاه

معاون امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات سازمان فناوری اطلاعات ایران، گام بعدی را تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت دانست و اظهار کرد: امروز بسیاری از فارغ‌التحصیلان پس از ورود به صنعت تازه نیازمند آموزش‌های تخصصی هستند، در حالی که دانشگاه باید بتواند علاوه بر تربیت نیروی انسانی، زمینه شکل‌گیری کسب‌وکارها و شرکت‌های تخصصی را نیز فراهم کند.
وی ادامه داد: باید از دل دانشگاه‌ها شرکت‌های اسپین‌آف و کسب‌وکارهای تخصصی حوزه سایبری شکل بگیرند و مراکز رشد دانشگاهی و پارک‌های علم و فناوری به محلی برای رشد و توسعه این ایده‌ها تبدیل شوند.
مومنی افزود: نهادهایی مانند صندوق‌های حمایتی و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز می‌توانند در تامین مالی و حمایت از شرکت‌های نوپا و اسپین‌آف‌های فعال در حوزه امنیت سایبری نقش موثری ایفا کنند.
وی همچنین به دغدغه برخی نیروهای جوان و متخصص اشاره کرد و گفت: یکی از نگرانی‌های نیروهای توانمند و متخصص، موضوعاتی مانند وضعیت خدمت سربازی است. همکاری نهادهایی مانند بنیاد ملی نخبگان، معاونت علمی، وزارت علوم و سایر دستگاه‌های مرتبط می‌تواند به رفع این دغدغه‌ها و حفظ سرمایه انسانی کشور در حوزه امنیت سایبری کمک کند.

**نیاز کشور به سکوی ملی اشتراک‌گذاری تجربیات سایبری

مومنی با تاکید بر اهمیت اشتراک‌گذاری دانش و تجربیات در حوزه امنیت سایبری گفت: امروز جای یک سکو یا پلتفرم مشترک در کشور احساس می‌شود تا دستگاه‌ها، سازمان‌ها و فعالان بخش خصوصی بتوانند تجربیات موفق و حتی تجربه‌های ناموفق خود را در آن به اشتراک بگذارند.
وی افزود: بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی هر کدام تجربیات ارزشمندی در مواجهه با تهدیدها و رخدادهای سایبری دارند و ایجاد بستری برای تبادل این اطلاعات می‌تواند به شناسایی سریع‌تر آسیب‌پذیری‌ها و انجام مطالعات و اقدامات پیشگیرانه کمک کند.
معاون امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات سازمان فناوری اطلاعات ایران با اشاره به نقش مرکز ماهر در این حوزه اظهار کرد: مرکز ماهر که معادل ساختارهای پاسخگویی به رخدادهای رایانه‌ای در سطح بین‌المللی است، وظایف متعددی در حوزه رسیدگی به حوادث سایبری برعهده دارد.
وی ادامه داد: ارائه خدمات رسیدگی به رخدادها، انجام بررسی‌های فنی و فارنزیک، مدیریت آسیب‌پذیری‌ها و شناسایی تهدیدات سایبری از جمله خدماتی است که در این حوزه دنبال می‌شود.
مومنی همچنین به فعالیت مراکز دانشگاهی پاسخگویی به رخدادهای رایانه‌ای اشاره کرد و گفت: مراکز CSIRT دانشگاهی در نقاط مختلف کشور فعالیت دارند و در حال حاضر حدود ۴۴ مرکز در این شبکه فعال هستند که می‌توانند ظرفیت مناسبی برای اشتراک‌گذاری اطلاعات و تقویت همکاری‌های ملی در حوزه امنیت سایبری باشند.
وی تاکید کرد: تقویت همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، مراکز تخصصی، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی ضروری است، چرا که همه این مجموعه‌ها در یک زیست‌بوم مشترک سایبری فعالیت می‌کنند و تهدیدهای سایبری می‌تواند دستگاه‌ها و زیرساخت‌های مختلف کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
مومنی در پایان بر ضرورت استفاده حداکثری از توان داخلی در حوزه امنیت سایبری تاکید کرد و گفت: توسعه صنعت افتا نیازمند نگاه همزمان به تربیت نیروی انسانی، تقویت شرکت‌های تخصصی، حمایت از نوآوری و ایجاد اعتماد میان بازیگران مختلف این زیست‌بوم است و بدون شکل‌گیری ارتباط موثر میان دانشگاه، صنعت و نهادهای حاکمیتی، دستیابی به یک صنعت امنیت سایبری توانمند و پایدار دشوار خواهد بود.